logo rozenvrienden 5

Rozen vermeerderen: Een gids voor de Thuiskweker

Wil je meer rozen in je tuin zonder de portemonnee te trekken? Rozen vermeerderen is een lonende bezigheid die je op verschillende manieren kunt doen. Of je nu een beginner bent of al wat ervaring hebt, er is altijd een methode die bij je past.

Stekken

Stekken is een populaire en relatief eenvoudige methode om rozen te vermeerderen. Je neemt hiervoor een deel van een gezonde rozenstengel en laat deze wortels ontwikkelen. Er zijn verschillende manieren van stekken:

  • Zomerstekken (halfverhoute stekken): Dit is de meest gebruikte methode.
    • Wanneer: In de zomer (juni-juli), wanneer de takken net iets harder zijn geworden maar nog buigzaam zijn.
    • Hoe: Snijd stekken van ongeveer 15-20 cm lang, bij voorkeur van takken zonder bloemen. Zorg ervoor dat elke stek minstens drie ‘ogen’ (knoppen) heeft. Verwijder de onderste bladeren en eventuele stekels . Je kan de onderkant van de stekken dippen in stekpoeder (een hormoon dat wortelgroei stimuleert), maar dit is niet altijd noodzakelijk.
    • Planten: Steek de stekken voor ongeveer de helft in een pot met een mengsel van stekgrond of zand en perliet, of direct in de volle grond op een beschutte plek. Zorg voor een vochtige, maar goed doorlatende ondergrond.
    • Verzorging: Houd de grond constant vochtig en creëer een vochtige omgeving door bijvoorbeeld een plastic zakje over de pot te plaatsen (als een mini-kas). Plaats de pot op een lichte plek, maar vermijd direct fel zonlicht. Na enkele weken tot maanden zullen de stekken wortels ontwikkelen.
  • Houtige stekken (winterstekken): Geschikt voor de meer ervaren kweker of als je veel stekken wilt nemen.
    • Wanneer: In de late herfst of winter, wanneer de rozen in rust zijn.
    • Hoe: Snijd langere, houtige stekken van ongeveer 20-30 cm van rijpe, éénjarige takken. Verwijder alle bladeren en steek de stekken diep in de grond op een beschutte plek. Je kunt ze ook in een stekbak plaatsen.
    • Verzorging: Zorg voor een vochtige, goed drainerende bodem. De wortelontwikkeling vindt plaats in het voorjaar.

 

Oculeren (enten)

Oculeren is een vorm van enten waarbij je een ‘oog’ (een slapende knop) van de gewenste roos, het edelras, onder de schors van een andere roos plaatst: de onderstam. Uit dat ene oog groeit daarna een nieuwe plant, met alle kenmerken van de variëteit die je wil vermeerderen. De onderstam levert de wortels en de groeikracht. Het is een veelgebruikte methode in de professionele rozenteelt. Het vraagt wat oefening en precisie, maar is voor liefhebbers perfect haalbaar.

Wanneer?

  • Van half juli tot eind augustus, als de onderstam goed ‘in het sap’ staat. De schors laat dan gemakkelijk los van het hout.
  • Bij droog weer geef je de onderstam een paar dagen vooraf flink water. Dan komt de schors beter los.
  • Oculeer liefst bij bewolkt weer of ’s avonds, niet in de volle zon.

Wat heb je nodig?

  • Een scherp en schoon oculeermes, bij voorkeur met een schorslichter (het kleine spateltje aan het uiteinde)
  • Oculeerband of rubberen oculeerpleisters
  • Een gezonde, rijpe scheut van het edelras. Neem liefst een scheut die net gebloeid heeft. De ogen in het midden van de scheut zijn meestal het best.
    •  

Hoe ga je te werk?

  1. Scheut voorbereiden: knip de bladeren van de scheut van het edelras, maar laat telkens een stukje bladsteel staan. Dat dient later als handvat en als controle.
  2. T-snede maken: schuif de grond weg rond de wortelhals van de onderstam en veeg die schoon. Maak daar, zo laag mogelijk, een horizontale snede van ongeveer 1 cm. Maak daaronder een verticale snede van 2 à 3 cm, zodat je een T krijgt. Til de schorsflapjes voorzichtig op met de schorslichter.
  3. Oog uitsnijden: zet het mes ongeveer 1 cm onder het oog en snijd met een vlakke, vloeiende beweging omhoog, net onder de schors door. Stop een paar centimeter boven het oog. Zo krijg je een langwerpig schildje met het oog in het midden. Met dat extra stuk schors bovenaan hou je het schildje vast tijdens het verdere werk. Zit er een dun houtlaagje achter, verwijder dat dan voorzichtig. Let erop dat het kiemgedeelte van het oog niet mee loskomt: aan de binnenkant mag geen gaatje te zien zijn.
  4. Oog inbrengen: schuif het schildje van boven naar beneden onder de schorsflappen van de T-snede, met het oog naar boven. Snijd het uitstekende stuk schors af ter hoogte van de horizontale snede.
  5. Vastbinden: bind de entplek stevig maar niet te strak af met oculeerband of een oculeerpleister. Laat het oog en het bladsteeltje vrij. Werk snel en raak de snijvlakken niet aan met je vingers. Het oog mag niet uitdrogen.
    •  

Nazorg

  • Na twee à drie weken zie je of de oculatie gelukt is. Valt het bladsteeltje bij een lichte aanraking af en blijft het oog groen en stevig, dan is het aangeslagen. Is het oog zwart of verschrompeld, of blijft het steeltje verdroogd vastzitten, dan is het mislukt. Je kan dan op een andere plek van dezelfde onderstam opnieuw proberen, zolang het seizoen dat toelaat.
  • Bindmateriaal: rubberen pleisters vergaan vanzelf. Gewoon oculeerband of raffia maak je na 3 à 4 weken los, zodat het niet insnijdt.
  • Winter: het oog blijft tot het voorjaar in rust. Hoop de entplek eventueel wat aan met grond als bescherming tegen strenge vorst.
  • Voorjaar (februari-maart): knip de onderstam af net boven het geënte oog, zodat alle energie naar de nieuwe roos gaat.
  • Wildscheuten: verwijder daarna regelmatig alle scheuten die uit de onderstam komen, anders nemen die de overhand.
  •  

Zaaien

Rozen zaaien is een methode die vooral wordt gebruikt voor botanische rozen (wilde rozen) of voor het kweken van nieuwe variëteiten. De zaden van hybride theerozen en andere gecultiveerde rozen zullen zelden dezelfde eigenschappen hebben als de moederplant, dus hierdoor kweek je geen ‘identieke’ roos.

  • Wanneer: Oogst rijpe bottels in de herfst (oktober).
  • Hoe: Haal de zaden uit de bottels. Rozenzaden hebben vaak een koude periode nodig om te ontkiemen, dit wordt stratificatie genoemd.
    • Stratificatie: Meng de zaden met vochtig zand of perliet en bewaar ze enkele maanden in de koelkast (rond 4-5°C).
    • Zaaien: Zaai de gestratificeerde zaden in het voorjaar in potten met zaai- en stekgrond.
  • Verzorging: Houd de grond vochtig en plaats de potten op een lichte plek. Ontkieming kan lang duren en is niet gegarandeerd.
 
 Afleggen

Afleggen is een eenvoudige methode waarbij je een tak van de rozenstruik in de grond buigt om daar wortels te laten ontwikkelen, terwijl de tak nog aan de moederplant vastzit.

  • Wanneer: In het voorjaar of de vroege zomer.
  • Hoe: Kies een lange, buigzame tak die dicht bij de grond groeit. Maak een kleine incisie aan de onderkant van de tak waar deze de grond raakt (dit stimuleert wortelgroei). Begraaf dit deel van de tak in een ondiepe geul en zet het vast met een haarspeld of een steen. Zorg ervoor dat het uiteinde van de tak boven de grond uitsteekt.
  • Verzorging: Houd de grond rond de afgelegde tak vochtig. Na enkele maanden tot een jaar zullen er wortels zijn gevormd. Je kan dan de nieuwe plant van de moederplant afsnijden en verplanten.
 
 

Welke methode kies je?

De beste methode hangt af van je doel en je ervaring:

  • Stekken is ideaal voor de beginnende tuinier die identieke kopieën van zijn favoriete rozen wil.
  • Oculeren wordt vaak gebruikt voor het vermeerderen van rozen op een specifieke onderstam (bijvoorbeeld voor stamrozen) of voor professionele doeleinden.
  • Zaaien is vooral interessant als je nieuwe rozenvariëteiten wilt creëren of botanische rozen wilt kweken.
  • Afleggen is een eenvoudige en succesvolle methode voor struikrozen.
 
 

Ongeacht de methode die je kiest, geduld is een schone deugd bij het vermeerderen van rozen. Experimenteer en geniet van het proces van het kweken van je eigen rozen!

Contacteer Ons

Ik wil nog één slotakkoord uit mijn pen tokkelen en voer aan het ultieme einde één van de ‘hoofdpersonages’ uit de ‘werken van Louis Lens’ ten tonele. Het is een roosje uit 1993 waarover ik tot nu gezwegen heb. Het klimmertje ‘Guirlande d’Amour’ is een favoriet van velen. Geen klimroosje bloeit zo fel door, van in de zachte meimaand tot wanneer het koudvuur van het najaar het herfstblad zijn mooiste palet bezorgt. ‘Guirlande d’Amour’ is een juweel met langgerekte trossen dubbele witte bloempjes, een lief roosje dat je als het ware rond een buste kunt leiden. De roosjes in knop zijn als sterren in het firmament van de fantasie. Laurent Neels, Ivan Louette en ikzelf schudden het steenpuin van onze kleren. Met dit boek is een standbeeld voor Louis gebeiteld. We hopen dat u het opstelt in het hart van uw tuin, met er omheen een ‘beeldschone’ guirlande d’amour van rozen.

Uit : Louis Lens, de elegantie en de roos / Ivo Pauwels ; foto’s van Philippe De Beerst ; met bijdragen van Ivan Louette en Paul Geerts ; advies, research en eindredactie van Laurent Neels. – Tielt : Lannoo, cop. 2000. – 176 p.- 2de druk. – ISBN 90-209-3919-X
Met de toestemming van de auteur.